Biblioteka Publiczna Gminy Szemud

Mòje wiérztë

Mòje wiérztë

Są jak jesénné lëstë

Czej spadiwają z drzéwiãtów

Tej-sej chtos ze tczą

Je pòdniese

Jinszi na nie nadepce

Drëdżi w gòrzu cos szepce

Wiater pò swiece je nëkô

Mòże witrowô jeséń

Przëniese bòkadosc

Brzadu

Alojzy Nagel

 Życie każdego z nas to nieustanne zmaganie się. Problemy, które nas dotykają, kłopoty, szara codzienność, a z drugiej strony zaś radość, sielanka, spokój i szczęście…. wszystko to jest integralną częścią naszej egzystencji. Każdy rok, każdy dzień, godzina, każda chwila przynosi nam coś nowego, innego, zarówno pięknego, jak i tego prozaicznego, przyziemnego, zwykłego.

O tych wszystkich cechach i przymiotach ludzkiego życia pisał jeden z najwybitniejszych kaszubskich pisarzy, pochodzący z Kielna, Alojzy Nagel. Urodził się w dniu 26 maja roku 1930 jako syn krawca. Życie nie oszczędzało go, nie miał łatwego i beztroskiego dzieciństwa. W wieku trzynastu lat stracił matkę, jako piętnastolatek ojca. Od tego czasu pieczę nad wychowaniem małoletniego trzymała siostra matki, Wanda Hallmann, której to poświęcił Nagel  opowiadanie pod tytułem Świecka Apostołka Wanda Hallmann. Opisuje w nim dzieje swej ciotki i rodziny podkreślając dobro, oddanie i pobożność bliskiej i kochanej przez niego osoby.

Koleje jego losu nie sprzyjały tworzeniu literatury, jednakże napisał on bardzo wiele począwszy od poezji i prozy skończywszy na publicystyce.

Pierwszym tomikiem poezji wydanym w roku 1970 w Gdańsku  w sześciuset egzemplarzach był zbiór  Procem nocë  czyli  Przeciwko nocy. W  1971 roku ukazał się w tysiącu egzemplarzy  (również w Gdańsku) kolejny zbiorek pod tytułem Cassubia Fidelis. Zawiera on sto jeden utworów z czego osiemdziesiąt osiem to wiersze liryczne, trzynaście bajki wierszowane i obrazki, a na końcu słowniczek i posłowie napisane przez znanego pisarza kaszubskiego Leona Roppla, który ocenia całokształt twórczości i życie Alojzego Nagla. Cztery lata później wydano trzeci wybór poezji autora zatytułowany Astrë, w którym zamieszczono dwadzieścia siedem wierszy lirycznych.

            Alojzy Nagel był również prozaikiem. W 1977 roku został wydany tom prozy kaszubskiej pod tytułem Nenka Roda i ji dzôtczi (Matka Przyroda i jej dzieci). Składa się on z wiersza wprowadzającego i siedemnastu bajek napisanych przez autora w stylu, w jakim pisane były baśnie ludowe, w takim języku jakim rzeczywiście mówił lud. W roku 1979 powstał kolejny zbiór, tym razem z baśniami, o tytule  Cëdowny  wzërnik zawierający dwadzieścia dziewięć utworów. Następne cztery lata pracy przyniosły ze sobą wydany w 1983 roku tomik poezji dla dzieci  zatytułowany Szadi Władi, zaś kolejnych pięć zaowocowało w 1988 roku zbiorem Dzéwczã i krôsniãta (Dziewczynka i krasnoludki) zawierającym czterdzieści pięć utworów dla najmłodszych wydanym w nakładzie czterdziestu tysięcy egzemplarzy.

             Nagel na każdym etapie swojej twórczości podkreślał związek z kaszubszczyzną oraz pochwalał wszelkie działania zmierzające ku jej popularyzacji. Sam zaś pisał dla odbiorcy - Kaszuby, prostego człowieka, o niewyszukanych gustach, prostolinijnego mieszkańca wsi. Ponieważ adresatem jego twórczości jest właśnie osoba o takiej, a nie innej mentalności autor pisał utwory proste, spójne w treści i rytmie. Napisane są one przejrzyście, prostym i dostępnym językiem.

            Zmarł 19 lipca 1998 roku w wieku sześćdziesięciu ośmiu lat pozostawiając po sobie spory dorobek literacki i na stałe zapisując się w poczet największych pisarzy kaszubskich XX wieku. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Kielnie, a jego śmierć poruszyła wszystkich mieszkańców gminy Szemud.

            Niezrozumienie w środowisku, spowodowało niejako zapomnienie o Alojzym Naglu w jego rodzinnej Gminie. Jednakże Biblioteka Publiczna Gminy Szemud postanowiła aby został on zapamiętany na zawsze.

            Dnia 26 maja 2010 roku, w rocznicę 80 urodzin Alojzego Nagla, Bibliotece w Kielnie nadane zostało imię tego nieprzeciętnego, no i przede wszystkim naszego twórcy. Uroczystość rozpoczęła się o godzinie 14.00, mszą świętą w kościele parafialnym w Kielnie, którą celebrował siostrzeniec pisarza, ksiądz Waldemar Naczk. Po mszy zaś wszyscy zebrani udali się  na kielnieński cmentarz by złożyć kwiaty na grobie twórcy. Po wspólnej modlitwie, pan Tomasz Fopke odśpiewał hymn kaszubski Nigde do zgube. 

Już w bibliotece, odbyło się uroczyste odsłonięcie portretu Alojzego Nagla, przez osobę szczególnie mu bliską,  a mianowicie, przez szczęśliwą w tym dniu siostrę pisarza.
Naszkicowany zaś został przez artystkę z Kielna panią Karinę Treder.  Odczytano także akt nadania imienia. Wśród gości znaleźli się przedstawiciele władz Gminy Szemud, dyrektorzy szkół naszej Gminy oraz  innych bibliotek powiatu wejherowskiego, naczelnik OSP Kielno oraz wielu znajomych i przyjaciół Alojzego Nagla. Przede wszystkim jednak, najważniejszym gościem uroczystości była rodzina pisarza – siostra  Irena Naczk wraz z dziećmi i wnukami.

            Uroczystość uświetniły dzieci ze Szkoły Podstawowej w Kielnie inscenizacją słowno – muzyczną, przygotowaną pod opieką nauczycieli ZSP Kielno: panią Ludwikę Krause – Oczk, panią Grażynę Drabińską oraz panią Stefanię Telepko, przybliżając zgromadzonym życiorys i dokonania twórcze Alojzego Nagla.  Biblioteka zdobyła także niezwykły film ze spotkania autorskiego z pisarzem w 1992 roku, które odbyło się w Wiejskim Ośrodku Kultury w Kielnie.(dziękujemy za udostępnienie pani Wandzie Chmarze). Były też liczne przemówienia i wspomnienia związane  z działalnością poety, a także słodki poczęstunek przygotowany przez panie z KGW Kielno, którym również dziękujemy.

            Przez cały czas trwania uroczystości, na prezentacji multimedialnej wyświetlano informacje dotyczące jego życia i pisarstwa. Ważnym punktem programu była także prezentacja książki, której dokonał redaktor naczelny Wydawnictwa Region, pan  Jarosław Ellwart ,wydanej specjalnie z tej okazji, a mianowicie Poezje zebrane Alojzego Nagla „Mòje wiérztë”.  Opowiadał  przede wszystkim o procesie powstawania owej publikacji.

            Pomysłodawcą  stworzenia tego typu książki była Biblioteka, a nieocenioną pomocą przy jej wydaniu służył nam pan Tomasz Fopke (należą mu się ogromne podziękowania), który wraz z panem Romanem Drzeżdżonem dokonał korekty zamieszczanych w książce utworów. To on pomógł nam skontaktować się z panem Ellwartem i już na pierwszym spotkaniu mającym na celu wstępne opracowanie programu uroczystości, zapadła decyzja o druku owej pozycji,  jakże ważnej dla naszej Gminy. Od lutego bieżącego roku bibliotekarze zbierali i gromadzili materiały do książki, skanowali teksty wierszy i przesyłali je do Wydawnictwa Region. Pierwszy, wstępny skład otrzymaliśmy na początku maja. Po korekcie i akceptacji  poezje Alojzego Nagla trafiły do druku tak by na uroczystości można było zaprezentować gotową publikację. Udało się!  Mamy Poezje zebrane Alojzego Nagla „Mòje wiérztë”.  

            Pod koniec tego ważnego dla nas wydarzenia, Dyrektor Biblioteki Publicznej Gminy Szemud, pani Iwona Piastowska wraz z panią Teresą Sendacką- bibliotekarką z Kielna złożyły podziękowania na ręce wszystkich, którzy w jakikolwiek sposób przyczynili się do powstania książki oraz  pomogli przy organizacji uroczystości. Z okazji przypadającego w maju Dnia Bibliotekarza Pani Dyrektor podziękowała także wszystkim bibliotekarzom nie tylko za uroczystość, ale przede wszystkim za sumienną, całoroczną pracę.

            Wszyscy uczestnicy spotkania, w tym także rodzina pisarza byli niezwykle zadowoleni z jego przebiegu. Wywołało ono wiele pozytywnych emocji i komentarzy, a zgromadzeni opuszczali je szczęśliwi i z uśmiechem malującym się na ustach. Alojzy Nagel został doceniony, a jego nietuzinkowa twórczość już na zawsze pozostanie w myślach i pamięci nie tylko gości, ale też wszystkich mieszkańców Gminy Szemud.

                                                                                                           M. Urbaniak,  K. Naczk

Zapraszamy do obejrzenia zdjęć !