Biblioteka Publiczna Gminy Szemud

Dnia 8 grudnia 2011 r o godz. 18-tej w Bibliotece Publicznej Gminy Szemud odbyło się wspominkowe spotkanie o Florianie Ceynowie.

     Rok 2011 ustanowiony został w Zrzeszeniu Kaszubsko-Pomorskim „Rokiem Floriana Ceynowy”, ponieważ w tymże roku przypada 130 rocznica jego śmierci (urodził się 4 maja 1817r – zmarł zaś 26 marca 1881r)

Na Kaszubach uważany jest   za twórcę regionalizmu i piśmiennictwa kaszubskiego. Działacz kaszubski, który przez ludzi mu współczesnych był niezrozumiany. Doceniony został dopiero po latach za troskę o mowę kaszubską, o poprawność pisowni kaszubskiej oraz za prace naukowe o ludności kaszubskiej.

Po Jego życiu i działaniu oprowadzał nas pracownik Muzeum Ziemi Puckiej p. Roman  Drzeżdżon, sam Kaszuba i twórca książek w tym języku wychowywany w rodzinie typowo kaszubskiej kultywującej język i tradycje kaszubskie.

    Na spotkaniu w Bibliotece zgromadziły się zarówno osoby młode jak i starsze, którym jest bliski poprawny język kaszubski a także bliscy  są   twórcy tegoż języka.

Na wstępie p. R. Drzeżdżon zapytał zebranych czy ma prowadzić spotkanie w języku polskim czy kaszubskim. Jednogłośnie stwierdzono, że w kaszubskim. Zatem  posługując się prezentacją multimedialna przedstawił początki życia Floriana. Ceynowy, z którego dowiedzieliśmy się, że urodził się w Sławoszynie w powiecie puckim a zmarł w Bukowcu

k. Świecia. Przedstawił również koleje Jego edukacji.

            Początkowo uczył się w miejscowej  szkole elementarnej, następnie uczęszczał do gimnazjum w Chojnicach (1831-41). Tutaj należał do tajnego kółka samokształceniowego pod nazwą „Polonia”. Wielki wpływ wywarła na niego poezja romantyczna, w szczególności mickiewiczowska. Jesienią 1841 rozpoczął studia medyczne we Wrocławiu. Właśnie w tamtejszym środowisku zaczęły się krystalizować poglądy Ceynowy, które stały się w przyszłości podstawą jego działalności. Oparte były na przeświadczeniu, że wszystkie narody słowiańskie tworzą jedną rodzinę oraz, że narzecza słowiańskie są dialektami jednego języka słowiańskiego.

Po studiach odbył w Królewcu roczną służbę wojskową jako chirurg podczas której nawiązał kontakt z Towarzystwem Demokratycznym Polskim we Francji. W lutym 1846 roku Ceynowa znalazł się w okolicy Starogardu z zadaniem zaatakowania garnizonu pruskiego. Do powstania nie doszło, a Ceynowa musiał uciekać. Został jednak schwytany i w 1847 skazano go na karę śmierci, od której ocaliła go w 1848 Rewolucja i w jej konsekwencji amnestia dla więźniów politycznych.

         W 1851 roku na uniwersytecie  berlińskim uzyskał doktorat z medycyny. Wkrótce nabył gospodarstwo w Bukowcu koło Świecia i rozpoczął praktykę lekarską. W swojej najbliższej okolicy oraz w całym regionie nadwiślańskim uchodził za oryginała, człowieka nietypowego. Wyprzedził swój czas, wynosząc pogardzaną mowę ludową do rangi języka pisanego i wskazując na wartości obywatelskie Kaszubów, którzy nie powinni się wstydzić własnej kultury i obyczajów. Zbierał pieśni, podania i przysłowia kaszubskie, pisał rozprawki, korespondował z uczonymi kilku krajów. Większość swoich prac i artykułów poświęcił jednak  ludowi kaszubskiemu. Jego pierwsza  znacząca praca opisywała w języku  kaszubskim dwa ludowe zwyczaje - Wiléjá Noveho Roku, Jutrzenka.; Następnie ukazał się  „Mały zbiór wyrazów kaszubskich „ - mających większe podobieństwo z językiem rosyjskim niż polskim oraz  Rozmôwa Pôlocha z Kaszebą ukazała się w Gdańsku w 1850r

         Pomimo dużego zaangażowania w pracę u podstaw kaszubszczyzny nie doczekał się uznania za życia. Zwracał się do Kaszubów, ale oni byli obojętni i nie czytali jego książek. Atakując szlachtę i duchowieństwo za ich egoizm wobec ludu, zyskał tylko przeciwników i krytyków. Nie stworzył wokół siebie żadnego środowiska. Ceynowa mimo wszystko wierny był swoim poglądom i przeświadczeniu, że jego praca w przyszłości przyniesie efekty. Faktycznie, jego działalność nie poszła na marne. Jego trud podjął utalentowany literacko Hieronim Derdowski, a po nim inni, którzy odrodzili kulturę kaszubską i nawiązując do programu społecznego Ceynowy, przyczynili się również do awansu materialnego Kaszubów.

            Obecnie jest już wielu kontynuatorów Jego działalności. Przykładem tego jest również sam moderator tego spotkania czyli p. Roman Drzeżdżon. Roman Drzeżdżon to członek Rady Języka Kaszubskiego, współzałożyciel kaszubskiego kabaretu "Fif" (z którym wyróżniony został nagrodą miesięcznika Pomerania Skra Ormuzdowa), jeden z założycieli kaszubskiej grupy literackiej ZYMK (Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich - Spotkanie Młodych Autorów Kaszubskich).

Na spotkaniu przedstawił również swój twórczy dorobek literacki, który powstał przede wszystkim ze względów praktycznych. Są to między innymi - Klëka albo kaszubskie ABC, Puck - stolica Nordowych Kaszub, Słowniczek polsko-kaszubski, Piosenka (Kolęda) dla Weronika Korthals "Gwiazdkowo kolibonka".

            Dyskusja między uczestnikami a prowadzącym dotyczyła nie tylko Floriana Ceynowy ale także kaszubszczyzny, różnic i podobieństw języka kaszubskiego.

Uważam, że była to dobra lekcja dla młodych ludzi o korzeniach, walce  działaczy kaszubskich  i walorach  twórczości kaszubskiej. Urozmaiceniem całego spotkania były przekazane przez prowadzącego licznych wierszy, humorów i opowieści sytuacyjnych – oczywiście w języku kaszubskim.

Pokaz multimedialny był pomocą usystematyzowania biografii F. Ceynowy jak  również pokazaniem pięknych miejsc kaszubskich ,w których żył i działał.

Organizatorem spotkania kończącego Rok Floriana Ceynowy było :

Zrzeszenie Kaszubsko – Pomorskie Gminy Szemud oraz Biblioteka Publiczna Gminy Szemud.

Dziękujemy wszystkim uczestnikom za liczne  przybycie na spotkanie zaś wolontariuszom za aktywność w organizowaniu spotkania.

                                                                                                        E. Nichnerowicz

Zapraszamy do galerii!